– Ignasiu, proszę, nie podchodź tak blisko! Wchodzisz na mój teren. Czuję się niekomfortowo.
– Ignasiu, każdy z nas ma wokół siebie niewidzialną bańkę bezpieczeństwa. Kiedy podchodzisz za blisko bez pytania, moja bańka pęka, a ja czuję się zagrożony, nawet jeśli jesteś moim przyjacielem.
– Nie płacz, mały – powiedziała łagodnie sowa. – Przestrzeń osobista to taka osobista strefa wokół naszego ciała. To twój dom na chwilę, twój spokój i twoja własna bańka. Inni też ją mają. Zanim do kogoś podejdziesz, przytulisz go albo dotkniesz, warto zapytać: „Czy mogę podejść?” albo „Czy mogę cię przytulić?”.
– Cześć! Czy mogę podejść bliżej?
– O tak, teraz bardzo chętnie!
Przeczytaj na głos następującą opowieść:
Janek i Maciek mieli dość sali gimnastycznej. Na placu zabaw już od trzech dni był lód, a oni mieli po dziurki w nosie siedzenia w środku. Do tego podczas zajęć w sali gimnastycznej często przepadała
im zabawa. Wyglądało to tak, jakby tuż za progiem Maciek zmieniał się w agresora, który nie szanuje przestrzeni osobistej! Na początku zawsze było fajnie, a później sytuacja szybko wymykała się spod kontroli i w końcu pani Pączek była zmuszona interweniować i sadzać chłopców na ławce, żeby ochłonęli.
Przykładowo, pewnego razu grali w koszykówkę i Maciek wywrócił Janka, żeby odebrać mu piłkę. Janek nie miał jednak zamiaru pozwolić, żeby Maciek na nim usiadł, więc zaczęli się siłować!
Innym razem chłopcy bawili się w superbohaterów. Janek wyciągał ręce do przodu i udawał, że uderza w Maćka swoimi supermocami. Maciek mógł udać, że zasłania się swoją supertarczą, ale zamiast tego złapał Janka za nadgarstki (a przecież tak się nie da, bo od razu poparzyłyby go supermoce) i zakręcił
nim tak, że obaj wywrócili się na maty. Janek rozzłościł się nie na żarty i kazał Maćkowi trzymać ręce z daleka, bo takie były reguły ich zabawy.
Jednak problemy zdarzały się nie tylko przy zabawie. Gdy wszyscy ustawili się w szeregu, żeby wrócić do sali, Maciek dmuchnął Jankowi w ucho — a nie pachniało mu z buzi zbyt ładnie. Maciek uznał to za świetny żart, ale Janek i pani Pączek nie byli rozbawieni. Później było jeszcze gorzej. Janek kazał mu przestać, ale Maciek tylko uśmiechnął się niemądrze, puścił oko i wystawił język,
przysuwając twarz bardzo blisko twarzy Janka!
Wyjaśnij dzieciom, że przestrzeń osobista to miejsce wokół nich. Powiedz im także, że niektórzy potrzebują więcej przestrzeni osobistej niż inni. Wytłumacz, że Maciek naruszał przestrzeń osobistą Janka i sprawiał, że Janek czuł się niekomfortowo.
Możesz zadać dzieciom następujące pytania:
- Kim jest osoba naruszająca przestrzeń osobistą?
- Czy możecie powiedzieć, w jaki sposób Janek odczuwał naruszanie jego przestrzeni osobistej?
- Dlaczego Janek nie lubił „inwazji” na jego przestrzeń osobistą?
Zbuduj
Poproś dzieci, aby wspólnie z "kolegami konstruktorami” zbudowały dwie postacie, które będą im potrzebne do gry w fazie Zastanów się.
Zastanów się
Przypomnij dzieciom, czym jest przestrzeń osobista. Dzieci muszą zrozumieć, że zależnie od sytuacji i osób, naruszenie przestrzeni osobistej może wyglądać różnie.
Podczas gry dzieci będą się zmieniać ze swoimi „kolegami konstruktorami”.
Grę rozpoczyna się od postawienia obok siebie dwóch postaci.
Wyjaśnij, że będziesz czytać dzieciom opisy krótkich scenek. Każde dziecko będzie udawać, że zbudowana przez nie figurka przedstawia je samo, a druga figurka to postać pojawiająca się w przytoczonej scence.
Dziecko ma za zadanie przesuwać figurki razem, jeżeli obecność drugiej postaci w jego przestrzeni osobistej nie jest dla dziecka problemem, lub też odsuwać postaci od siebie, jeżeli czuje, że jego przestrzeń osobista została naruszona.
Przeczytaj dzieciom następujące opisy sytuacji i daj im czas na reakcję:
Przyśnił ci się zły sen i mama chce cię przytulić.
Obca osoba chce cię przytulić.
Przychodzisz do szkoły i koleżanka lub kolega chce cię przytulić.
Kolega zaczyna się z tobą siłować.
Kolega/koleżanka mówi, że chce się z tobą ożenić/wyjść za ciebie i trzymać się za ręce.
Lekarz musi zajrzeć ci do gardła.
W autobusie, samolocie lub pociągu musisz usiąść koło kogoś obcego.
Zastosuj
Poproś dzieci, aby wspólnie z „kolegami konstruktorami” zbudowały figurkę pani Pączek i odegrały scenkę, w której tłumaczy ona swoim przedszkolakom, jak radzić sobie z naruszaniem przestrzeni osobistej.
Możesz zadać dzieciom następujące pytania:
- Jak wytłumaczylibyście innym dzieciom, czym jest naruszenie przestrzeni osobistej?
- Czy możecie opowiedzieć o przypadkach, kiedy ktoś naruszył waszą przestrzeń osobistą lub wy naruszyliście przestrzeń innej osoby?
Czy zauważyliście?
Obserwacja poniższych umiejętności ułatwi Ci sprawdzenie, czy dzieci rozwijają się pod względem społecznym i emocjonalnym.
- Dzieci potrafią zrozumieć uczucia innych osób.
- Dzieci rozumieją, jak ich działania wpływają na innych.
